Trong nhóm chỉ có mình tôi.

“Hệ thống thanh toán là cốt lõi,” anh Vương nói, “nhất định em phải làm cho thật tốt.”

Tôi hỏi: “Chỉ có mình em sao?”

“Trước mắt là em, chờ công ty có tiền rồi sẽ tuyển thêm người cho em.”

Tôi đã chờ 8 năm.

Nhưng không có ai được tuyển.

Hệ thống thanh toán từ con số 0 đến khi hoàn chỉnh, đều do tôi gõ từng dòng code mà nên.

Sau này công ty mở rộng kinh doanh, thêm hệ thống kiểm soát rủi ro, hệ thống thanh toán bù trừ.

Không ai tiếp nhận, lại là tôi làm.

Một mình tôi gánh ba hệ thống cốt lõi.

Hệ thống sập lúc nửa đêm? Tôi xử lý.

Bug xuất hiện ngày lễ tết? Tôi xử lý.

Yêu cầu mới cần triển khai gấp? Tôi xử lý.

Tôi không nhớ nổi bao nhiêu lần bị đánh thức lúc 3 giờ sáng bởi cuộc gọi khẩn cấp, mắt nhắm mắt mở bật máy tính lên sửa lỗi.

Sửa xong, trời sáng, vẫn đi làm như bình thường.

Không có tiền tăng ca, không có nghỉ bù, không một lời cảm ơn.

Bởi vì mọi người đều cho rằng, đó là việc của Tô Vãn.

Tô Vãn vốn dĩ vẫn luôn như thế mà.

Tô Vãn sẽ không từ chối.

Tô Vãn không có cuộc sống riêng, Tô Vãn chỉ có công việc.

Đúng vậy.

Tôi không có cuộc sống.

Từng có một mối tình, bạn trai nói tôi quá bận, không có thời gian bên anh, rồi chia tay.

Ba mẹ giục cưới, tôi nói bận quá, không có thời gian xem mắt, họ mắng tôi bất hiếu.

Bạn bè tụ họp, tôi vắng mặt triền miên, vì bất cứ lúc nào cũng có thể bị gọi đi sửa lỗi.

Tôi đã dâng hiến tất cả thời gian cho công ty này.

Và tôi nhận được gì?

Năm 2018, công ty gọi vốn lần đầu, định giá 200 triệu.

Năm đó thưởng cuối năm của tôi là 5.000 tệ.

Năm 2020, công ty gọi vốn vòng hai, định giá 1 tỷ.

Năm đó thưởng cuối năm của tôi là 8.000 tệ.

Năm 2022, công ty niêm yết, giá trị thị trường 5 tỷ.

Năm đó thưởng của tôi là 10.000 tệ.

Năm 2024, hiện tại.

Giá trị công ty đạt 8 tỷ.

Thưởng cuối năm của tôi: 2.000 tệ.

Tôi không hiểu nổi.

Công ty càng lớn mạnh, thưởng của tôi lại càng ít đi.

Tôi từng hỏi HR.

Chị Tôn nói: “Tiểu Tô à, năm nay tình hình công ty không tốt, ai cũng phải siết chặt chi tiêu.”

Tôi bảo: “Nhưng tôi đọc tin tức thấy lợi nhuận công ty năm ngoái tăng 30%.”

Chị ấy cười cười: “Tin tức mà em, ai chẳng biết có thêm mắm dặm muối.”

Tôi lại đi hỏi leader.

Trần Hạo, leader trực tiếp hiện tại của tôi, là người được đưa về từ công ty lớn hai năm trước.

CV đẹp, không biết viết code, nhưng rất giỏi báo cáo.

Anh ta nói: “Tô Vãn, vấn đề của em là không biết quản lý hướng lên. Em làm nhiều việc như vậy, nhưng lãnh đạo đâu có biết. Em phải học cách thể hiện bản thân.”

Tôi nói: “Em viết báo cáo tuần đều đặn, mỗi tháng có báo cáo tháng, yêu cầu lớn nào triển khai em cũng gửi email báo cáo đầy đủ.”

Anh ta nói: “Cái đó khác. Em viết quá thiên về kỹ thuật, lãnh đạo không hiểu nổi. Em phải học cách dùng ngôn ngữ lãnh đạo có thể tiếp nhận.”

Tôi im lặng.

Tôi đúng là không biết nói lời hoa mỹ.

Tôi chỉ biết viết code.

Nhưng viết code không đáng giá sao?

Không có code, công ty vận hành kiểu gì?

Không có 8 năm cống hiến của tôi, làm gì có 8 tỷ định giá hôm nay?

Tôi không thể lý giải nổi.

Cho đến khi bảng đánh giá cuối năm được công bố, tôi mới thật sự hiểu rõ.

Hôm đánh giá, tôi thấy kết quả của mình: B.

B nghĩa là gì?

Là “bình thường”.

Không tốt, cũng chẳng tệ.

Hệ số thưởng: 0.5.

Còn Trần Hạo, leader của tôi, được đánh giá S.

S là mức cao nhất.

Hệ số thưởng: 2.0.

Anh ta làm được gì sau hai năm?

Chỉnh sửa định dạng báo cáo tuần của tôi, rồi gửi lên trên.

Thêm trang bìa vào đề án kỹ thuật của tôi, rồi gửi lên trên.

Đổi cách nói thành quả code của tôi, rồi gửi lên trên.

À đúng rồi, còn làm một chuyện lớn nữa.

Đổi màu một cái nút trong hệ thống của tôi.

Từ màu xanh lam sang xanh lá.

Chỉ với chuyện đó, anh ta báo cáo ba lần, nhận được “Giải thưởng đổi mới”.

Tôi viết 1,27 triệu dòng code, được đánh giá B.

Anh ta đổi màu cái nút, được đánh giá S.

Đây chính là giá trị quan của công ty này.

Đây chính là cách họ diễn giải “lấy con người làm gốc”.

3.

Tôi tưởng mình đã đủ lạnh lòng rồi.

Cho đến khi nhìn thấy danh sách cắt giảm nhân sự.

Thật ra chị Tôn không định để tôi thấy đâu.

Là tôi vô tình phát hiện.

Trưa hôm đó, tôi đến chỗ chị Tôn hỏi quy trình nghỉ việc.

Chị không có ở bàn, máy tính vẫn mở, trên màn hình là file Excel:

“Danh sách tối ưu tổ chức quý 4 năm 2024”.

Tên tôi nằm ngay dòng đầu tiên.

Cột ghi chú viết rõ:

“Lý do đề xuất tối ưu: Thâm niên lâu năm, chênh lệch lương nghiêm trọng, khả năng thay thế cao. Người đề xuất: Trần Hạo.”

Tôi nhìn dòng chữ đó, tim đập thình thịch.

Chênh lệch lương.

Đúng, lương tôi không cao.

8 năm, từ mức 12.000 khi mới vào, lên được 25.000.

Bình quân mỗi năm tăng chưa đến 2.000.