Năm đó tranh cử Trưởng Khoa, mẹ tôi – khi ấy là Viện trưởng – đã thêm một quy định mới: người thân trực hệ phải xuống tuyến cơ sở ba năm.

Tôi nuốt nước mắt, về làm ở trạm y tế thị trấn, một ở ba năm trời.

Ngày trở lại thành phố, con gái nuôi của mẹ khoác chiếc áo blouse trắng của Trưởng Khoa,

trong tiệc đón gió cười tươi rói:

“Dì làm vậy là vì tốt cho chị, sợ người ta nói chị dựa hơi mà lên chức.”

“Còn em thì khác, em được phá lệ đề bạt là nhờ thực lực đó.”

Mẹ tôi cũng hiền từ gật đầu:

“Chúng ta phải tránh điều tiếng, con là con ruột, chịu chút thiệt thòi cũng nên.”

“Tiểu Nhã hoàn cảnh đáng thương, mẹ không giúp nó thì ai giúp?”

Tôi nhìn cảnh mẹ con từ ái ấy, bật cười.

Đã nói là phải tránh điều tiếng,

Cuối năm khi tôi đi thanh tra y tế,

thì cũng chỉ có thể công tư phân minh rồi!

1

Không khí trên bàn tiệc nặng nề.

Chiếc áo blouse trắng của con gái nuôi – Lâm Nhã – đâm vào mắt tôi như gai.

Chú Lý – đồng nghiệp của mẹ – cười gượng hòa giải:

“Ây da, chú uống nhiều rồi nói nhảm, Tiểu Tình, cháu đừng để bụng.”

Tôi gạt tay ông đang đặt trên vai tôi, nhìn chằm chằm vào gương mặt mẹ đang ngồi ở ghế chính:

“Vậy là, ba năm trước cái quy định ‘người thân trực hệ phải xuống tuyến cơ sở’ thật sự là mẹ thêm vào?”

Mẹ tôi không nhìn tôi, gắp một đũa thức ăn bỏ vào bát Lâm Nhã:

“Tiểu Nhã, ăn nhiều vào, nhìn con gầy quá.”

Thím Ba bên cạnh kéo tay áo tôi:

“Tiểu Tình, đừng cãi mẹ con, hôm nay là ngày vui.”

Tôi hất tay bà ra, giọng cao vút lên:

“Tại sao! Tỷ lệ thành công ca phẫu thuật và số lượng bài báo của con đều đứng đầu khoa, mẹ lại thêm một quy định khiến con bị loại?”

“Mẹ thật sự không muốn con làm Trưởng Khoa đến vậy sao!”

“Mẹ đã nói là phải tránh điều tiếng!”

Mẹ tôi cuối cùng cũng ngẩng đầu lên.

“Con là con ruột của mẹ! Con vừa tốt nghiệp đã vào Viện tỉnh, giờ lại muốn được phá lệ lên Trưởng Khoa, người ta sẽ nói gì sau lưng mẹ?”

Tôi không tin nổi vào tai mình:

“Mẹ, tránh điều tiếng, là để tránh dùng quyền lực giúp người thân không đủ năng lực lên chức!”

“Con thi viết thi vấn đáp đều đứng đầu, bỏ xa người thứ hai cả đoạn dài, mẹ có gì phải tránh?”

Tôi chỉ thẳng vào Lâm Nhã:

“Còn cô ta, chứng chỉ bác sĩ chính còn phải thi lại mới qua, mẹ lại trực tiếp cho ‘phá lệ đề bạt’, rốt cuộc ai mới là người nên tránh điều tiếng!”

“Bốp!”

Má trái tôi rát lên.

Mẹ tôi đứng bật dậy:

“Tô Tình, con bản lĩnh lắm rồi phải không! Dám chỉ vào em con mà nói chuyện như vậy!”

Bàn tiệc hỗn loạn, ai cũng đứng dậy kéo can.

Lâm Nhã đỏ hoe mắt, chạy tới chắn trước mặt mẹ tôi:

“Chị, đừng làm dì giận nữa, chị mau xin lỗi dì đi! Là lỗi của em!”

“Nhìn xem Tiểu Nhã, rồi nhìn lại con!”

Mẹ tôi chỉ vào tôi.

“Tiểu Nhã vì cuộc bầu chọn này, đêm nào cũng thức trắng trong phòng mổ, nó dựa vào gì mà không được một kết quả tốt?”

“Huống chi ai cũng biết, nó là con của bạn cũ ba con, từ nhỏ mẹ đã chăm nó lớn lên.”

“Mẹ không giúp nó, người ta sẽ nói mẹ Vương Tú Lan vô ơn bạc nghĩa!”

“Sao con không biết nghĩ cho danh tiếng gia đình, chỉ biết nghĩ đến vị trí của mình!”

“Cái ‘vị trí’ đó?”

Tôi bật cười, trong tiếng nghẹn ngào.

“Mẹ, con vì cái vị trí đó, từ thực tập sinh mà nỗ lực suốt tám năm trời, ai cho con một kết quả tốt?”

Mẹ tôi sững người.

Nụ cười tôi hóa thành chua xót:

“Mẹ có biết không, chính vì mẹ đá con về vùng quê ba năm đó, mà con với Thẩm Chu chia tay rồi.”

Mày mẹ tôi khẽ nhíu lại.

“Chúng con yêu nhau năm năm, vốn định khi con lên Trưởng Khoa sẽ về ra mắt ba mẹ anh ấy.”

“Nhưng bố anh ấy bị phình tách động mạch chủ cấp tính, người duy nhất có thể làm ca phẫu thuật thay động mạch là con.”

“Con xin về thành phố không biết bao nhiêu lần, mẹ đều lấy lý do ‘chưa hết thời hạn rèn luyện’ mà bác bỏ.”

“Bố anh ấy không đợi được phẫu thuật, qua đời rồi. Bọn con cũng tan vỡ luôn.”

“Mẹ, giờ mẹ hài lòng chưa!”

Tôi chụp lấy ly rượu trước mặt, ném mạnh xuống đất.

“Choang!”

Lâm Nhã hét lên, dang tay che chắn trước mẹ tôi:

“Chị điên rồi à! Chị định làm gì!”

Thím Ba cùng vài người thân vội vàng chạy tới giữ chặt tôi.

Tôi mắt đỏ hoe, nhìn mẹ.

Trong mắt bà ngoài tức giận, còn có chút ngỡ ngàng.

Đúng lúc đó, phịch một tiếng, Lâm Nhã quỳ sụp xuống:

“Chị, em không làm Trưởng Khoa nữa! Em tự nguyện từ bỏ! Chị đừng trách dì vì em!”

Vừa nói, cô ấy thật sự muốn dập đầu với tôi.